Muajve të fundit disa politikanë zviceranë në mënyrë demonstrative janë përpjekur t’i sinjalizojnë qeverisë së re në Washington se Zvicra “është ndryshe” nga europianët e tjerë. Para zgjedhjeve në SHBA një ministër zviceran nga partia djathtiste SVP tha se “personalisht anonte nga Trumpi”.
Pas zgjedhjeve në SHBA, presidentja e Zvicrës e lavdëroi fjalimin e nënpresidentit amerikan në Konferencën e Sigurisë në München si “fjalim shumë zviceran”. Pjesa tjetër e europianëve u tronditën nga fjalimi (me përjashtim të Viktor Orbanit nga Hungaria).
Mediat e djathta zvicerane (dhe jo vetëm ato) me muaj të tërë u përpoqën të krijojnë përshtypjen se Zvicra ishte “darlingu i Trumpit”, e përkëdhelura e presidentit. Njëkohësisht u ashpërsua retorika kundër BE-së, me të cilën Zvicra është duke zhvilluar negociata për një marrëveshje bilaterale, e cila rregullon bashkëpunimin. Qarqet e djathta janë kundër marrëveshjes me BE-në.
Kur u bë gjithnjë e më e qartë se Trump do të vendoste tarifa, kur po afrohej “Dita T”, Zvicra dërgoi një delegacion në Washington. Anëtarët e delegacionit informuan miqtë amerikanë se Zvicra është vend po aq liberal sa SHBA-të sa i përket lirive ekonomike. Nuk aplikon taksa për ekonominë digjitale. Nuk i kontrollon aq platformat online dhe ato të inteligjencës artificiale. Asgjë s’bëri punë.
Trump doli në bahçen me trëndafila të Shtëpisë së Bardhë dhe tha: “Switzerland - 31”! Bum!
Presidentja e Zvicrës doli para mediave të enjten pasdite dhe tha: “Jemi të zhgënjyer”. Një gazetar pyeti: “A ka qeveria kontakt të drejtpërdrejtë me Trumpin?” Presidentja u përgjigj: “Jo, nuk kemi”. Një ministër foli për një “Lose-lose-lose-Situation”, pra: të dyja palët po humbin. Mbesin edhe disa ditë për të negociuar me ekipin e Trumpit, tarifat drakonike hyjnë në fuqi më 9 prill. Zvicra “tani për tani” nuk do të reagojë me kundërmasa, tha qeveria.
Prej më shumë se dyqind vjetësh, Zvicra dhe SHBA konsiderohen si “Republika motra”. Kjo shprehje u përdor pak pas shpalljes së pavarësisë së Amerikës (më 1776). Në atë kohë, dijetari nga Berni, Jean-Rodolphe Vautravers, i shkroi një letër mikut të tij Benjamin Franklin: “Le të jemi të bashkuar si Republika motra”. Në shekullin e 18-të Amerika e idealizonte Zvicrën sepse në Europën e sunduar nga shtëpitë mbretërore ajo paraqiste një përjashtim: ishte republikë.
Ministri i katërt i financave i SHBA-ve ishte Albert de Gallatin. Me origjinë nga Gjeneva, ai emigroi në vendin e mundësive të pakufizuara në vitin 1780. Statuja e tij gjendet në anën veriore të Ministrisë së Financave në Washington, fare afër Shtëpisë së Bardhë.
Kur më 1848 u themelua Zvicra moderne, modeli i parlamentit me dy dhoma u kopjua nga SHBA-të (senati dhe dhoma e përfaqësuesve). Disa elemente të Kushtetutës amerikane u integruan në Kushtetutën e Zvicrës.
“Sister Republic”? Miqësia zvicerano-amerikane ka përjetuar ditë më të mira. Kur e shpalli fermanin të mërkurën, Trump prezantoi një tabelë dhe tha: “Sëitzerland - 31”! Në rregulloren e publikuar pastaj figuron shifra 32. Atëherë: “Switzerland - 32”! Ose ndoshta 31. Kushedi. Ndoshta Trumpi!
“Shpresa vdes e fundit” - ky është titulli i një shkrimi të një gazete zvicerane. Bum./Koha
Komente
